AI transformeert de software-as-a-service (SaaS) industrie. Eén medewerker met AI-agents kan het werk van meerdere collega’s automatiseren of versnellen, waardoor traditionele per-seat licentiemodellen steeds vaker ter discussie komen te staan. Dit dwingt zowel SaaS-leveranciers als enterprise-klanten om hun softwarestrategie opnieuw te bekijken.
Op 9 maart 2026 kondigde Microsoft officieel Microsoft 365 E7 aan, een nieuwe enterprise-suite met geïntegreerde AI-functionaliteiten. De suite wordt vanaf mei 2026 beschikbaar en combineert traditionele Microsoft 365 E5-functionaliteit met AI-tools zoals Microsoft 365 Copilot en mogelijkheden om AI-agents te beheren voor workflow-automatisering en productiviteitsverhoging. Meer achtergrond en details leest u in onze blog: Microsoft 365 E7 officieel: Microsoft 365 E7 officieel: licenties, kosten en AI-integratie uitgelegd.
Waarom traditionele licentiemodellen onder druk staan
Het klassieke per-seat pricing model gaat ervan uit dat elke gebruiker een specifieke bijdrage levert. AI-agents veranderen deze dynamiek: één gebruiker kan taken automatiseren of combineren die voorheen door meerdere gebruikers werden uitgevoerd, waardoor het aantal benodigde licenties in sommige situaties kan afnemen.
Sommige bedrijven hebben daarnaast interne AI-oplossingen ontwikkeld die bepaalde SaaS-functionaliteiten deels automatiseren of vervangen.
Deze ontwikkeling kan financiële gevolgen hebben. SaaS-leveranciers konden jarenlang rekenen op voorspelbare inkomsten, maar klanten heroverwegen steeds vaker hoeveel licenties zij daadwerkelijk nodig hebben. Hierdoor ontstaat een sterkere focus op kostenoptimalisatie en het strategisch inzetten van softwarelicenties.
Nieuwe manieren om software te licentiëren
SaaS-leveranciers experimenteren met alternatieve prijsmodellen, zoals premium per-seat pricing voor AI-augmented gebruikers, usage-based pricing gebaseerd op daadwerkelijk gebruik (bijvoorbeeld workflows of API-calls) en agent-based licensing, waarbij AI-agents als afzonderlijke digitale entiteiten worden beheerd en mogelijk ook afzonderlijk worden gelicentieerd.
Deze modellen vragen een andere kijk op waarde: software wordt niet langer alleen per gebruiker verkocht, maar kan ook worden afgestemd op gebruik, automatisering of de productiviteit die AI-agents mogelijk maken.
Welke SaaS-tools zijn het meest kwetsbaar?
Niet alle software wordt even hard geraakt. Point-producten, zoals enquête- of formulierapplicaties, lopen mogelijk het grootste risico omdat AI bepaalde functionaliteiten eenvoudig kan repliceren of automatiseren.
Analisten verwachten dat AI een deel van deze gespecialiseerde tools kan vervangen of consolideren. Volgens analyses van Gartner-onderzoek kan tegen 2030 ongeveer 35% van point-product SaaS-tools worden vervangen of opgenomen in AI-agent ecosystemen.
Complexere systemen, zoals systemen van record, platforms met netwerk-effecten en uitgebreide enterprise-software, hebben doorgaans een lager risico op vervanging. Deze tools zullen waarschijnlijk evolueren door AI-functionaliteit te integreren in plaats van volledig vervangen te worden.
Documentgeneratie, templates en eenvoudige projectmanagementtools kunnen eveneens gevoelig zijn voor AI-gebaseerde automatisering, terwijl complexere projectmanagementsystemen hun waarde behouden door integraties, governance en procesbeheer.
Wie blijft relevant in de AI-era?
SaaS-platforms met sterke data-fundamenten, netwerk-effecten en compliance-vereisten hebben waarschijnlijk de grootste overlevingskansen.
Systemen van record zoals Salesforce, Workday en ServiceNow blijven belangrijk, omdat AI-agents afhankelijk zijn van gestructureerde bedrijfsdata.
Platforms met netwerk-effecten zoals LinkedIn of GitHub behouden hun waarde door hun grote gebruikersbasis en ecosystemen. Verticaal georiënteerde SaaS die voldoet aan specifieke regelgeving of sectorvereisten vormt eveneens een defensieve barrière tegen AI-native alternatieven.
AI Agents als nieuwe softwarelaag
AI-agents vormen een nieuwe laag tussen gebruiker en software. Gebruikers hoeven minder direct met individuele applicaties te werken; de AI-agent regelt workflows, genereert inzichten en kan acties uitvoeren binnen bestaande systemen.
Enterprise-adoptie versnelt. Platformen zoals OpenAI Frontier laten zien hoe organisaties AI-agents kunnen inzetten die met bedrijfsdata en applicaties werken en taken automatiseren die voorheen handmatig in meerdere SaaS-tools werden uitgevoerd.
Dit heeft implicaties voor softwarekosten en licentiebeheer, maar biedt ook kansen om efficiënter te werken.
Conclusie
AI beïnvloedt het SaaS-model in toenemende mate. Per-seat licenties blijven voorlopig dominant, maar organisaties en leveranciers onderzoeken nieuwe manieren om softwaregebruik en waarde te meten.
De introductie van Microsoft 365 E7 laat zien dat grote softwareleveranciers AI-functionaliteit steeds dieper integreren in hun platformen. Tegelijkertijd experimenteren bedrijven met AI-agents en automatisering om workflows efficiënter te maken.
Organisaties die vooruitdenken monitoren licentiegebruik nauwkeurig, evalueren alternatieve prijsmodellen en bereiden zich voor op een mogelijke verschuiving naar meer gebruiks- en automatiseringsgebaseerde softwarestrategieën.
Voor onafhankelijk advies over het optimaliseren van softwarelicenties en het efficiënter beheren van licentiekosten, kunt u contact opnemen met BeSharp Experts. Wij helpen u graag bij het vinden van de meest kosteneffectieve licentieoplossingen en het implementeren van licentiestrategieën die passen bij de AI-gestuurde toekomst van SaaS.